Edozeinek auditatu dezakeen
hautetsontzia.
Ez dizugu eskatzen gure hitzean konfiantza izatea: dena egiaztatzeko tresnak ematen dizkizugu. Hau da barruko mekanismoa, bere izen teknikoekin eta letrarik txikirik gabe.
Aldatu boto-paper bat eta dena ez dator bat.
Laburbilduz: Norbaitek boto bat aldatzen badu, ez du gehiago bat egingo: bozketan zehar administratzaileak eta esku‑hartzaileek nahi dutenean egiaztatzen dute, eta itxi ondoren, edozeinek.
Bozketa bakoitzak Merkle zuhaitz bat eraikitzen du: boto batean egindako edozein aldaketa edozeinek antzeman dezan ahalbidetzen duen egitura kriptografikoa.
Boto-paper bat aldatzen baduzu, erroak ez du gehiago bat egingo.
Boto-paper bakoitza Merkle zuhaitz baten hostoa da; zuhaitzaren erroa itxieran zigilatzen da denboraren agintaritza independente batekin. Edonork berriz kalkula dezake zuhaitza argitaratutako boto-paperekin: erro bera ateratzen ez bada, akta ez da zigilatu zena.
Hostoak ausazko identifikatzailearen arabera ordenatzen dira: jaulkipenaren ordena ez da inon gordetzen.
Gida: egiaztatu zuk zeuk, pausoz pauso →Hautesle bakoitzak bere boto-paperra egiaztatu dezake.
Bozkatu ondoren frogagiri anonimo bat jasotzen duzu. Harekin egiaztatzen duzu zure boto‑papera azken zenbaketan sartuta dagoela — inori zer bozkatu zenuen agertu gabe.
Bozketak aukera hori gaituta badu, zure boto‑paperari gako pertsonal bat ere gehi diezaiokezu: harekin gero aurkituko duzu, bozketa zigilatuta dagoenean.
Boto-gordekina nola funtzionatzen duen →Edozein manipulazio salatzen duen PDF-ko akta.
Itxieran erroarekin, denbora‑zigiluarekin eta QR batekin akta sortzen da. Eskaneatu —edo sartu haren kodea— eta plataformak dena berriz kalkulatzen du zure aurrean.
Egiaztatu akta bat orain →Berme berak, ke‑lainorik gabe.
Merkle zuhaitz zigilatu batek blockchain batek agintzen duen egiaztagarri den aldakaitasun bera eskaintzen du, baina haren kosturik, moteltsutasunik eta bitartekaririk gabe. Azalduko dizugu zergatik ez den magia — eta zergatik ez duzun behar.
Blockchainaren mitoa bozketan →Xehetasun teknikoa
- Boto-paper bakoitzaren aztarna
- SHA-256 hash bat, bere identifikatzailearen, boto-paperaren edukiaren eta zenbaketan duen pisuaren gainean kalkulatua.
- Merkle zuhaitza
- Aztarnak binaka konbinatzen dira erro bakarra lortu arte. Hostoak identifikatzaile ausazkotuaren arabera ordenatzen dira, inoiz ez igorpen‑hurrenkeraren arabera.
- Bozkatzen den bitartean
- Boto‑papera igortzen den bakoitzean bere aztarna uzten du eta une berean datu‑basetik bereizitako erregistro batean kopiatzen da. Osotasun‑egiaztapenak boto‑papera, aztarna eta kopia alderatzen ditu: administratzaileak eta esku‑hartzaileek nahi dutenean abiarazten dute, eta itxieran automatikoki errepikatzen da. Zerbait ez bada bat etortzen, akta ez da zigilatzen.
- Tarteko erroak
- 100 boto‑paper bakoitzean edo orduero zuhaitzaren tarteko erro bat finkatzen da, ordura arte igorritakoaren lekuko gisa.
- Denbora-zigilua
- Itxieran, azken erroa kanpoko agintari baten RFC 3161 denbora‑zigiluarekin zigilatzen da: bere SHA‑256 aztarna baino ez da bidaiatzen, inoiz ez boto‑paperak.
- Egiaztapena
- Aktak erroa, zigilua eta QR bat daramatza. Egiaztapen publikoak argitaratutako boto‑paperekin zuhaitza berriz kalkulatzen du eta erroak alderatzen ditu.
Igarotzean babestuta. Kopia zifratuak.
Laburbilduz: Zure datuak babestuta bidaiatzen dute eta segurtasun-kopiak zifratuta gordetzen dira. Hemen azaltzen dugu zehazki nola.
Estandar irekiko zifratzea babesten duen tokian: konexioan, sarbidean eta kopietan. Hauek dira xehetasunak.
Igarotzean
Plataformarako konexioak honekin zifratuta daude TLS 1.3 (edo TLS 1.2, zure nabigatzaileak oraindik ez badu onartzen). TLS da zure nabigatzailearen eta zerbitzariaren arteko komunikazioa zifratzen duen protokoloa —helbide‑barrako giltzatxoa—, eta 1.3 bertsioa da berriena eta sendoena. Ezer ez da testu arruntean bidaiatzen.
Babeskopiak
Eguneko segurtasun-kopiak AES-256 bidez zifratzen dira zerbitzaritik atera aurretik, eta ez da inoiz zifratu gabeko kopiarik gordetzen.
Sarbidean
Bi urratseko egiaztapena (2FA) administratzaileentzat, erabilera bakarreko bozketa‑estekak eta inoiz testu arruntean gordetzen ez diren pasahitzak. URLetako identifikatzaileak beti doaz zifratuta.
Xehetasun teknikoa
- Protokoloa
- HTTPS TLS 1.3rekin, edo TLS 1.2 nabigatzaile zaharrentzat; TLS 1.1 eta aurrekoak baztertu egiten dira. HSTS goiburuak (urtebetekoa, azpidomeinuekin) nabigatzaileak ez dezan berriro zifratu gabeko konexiorik saiatu bermatzen du.
- Babeskopiak
- Eguneroko bolkatzea konprimitu eta AES‑256‑CBCrekin zifratzen da zerbitzaritik irten aurretik; gakoa PBKDF2‑SHA256 bidez eratorria da, 100.000 iteraziorekin. Gakoa falta bada, kopia ez da egiten: inoiz ez da babeskopiarik gordetzen testu arruntean.
- Pasahitzak
- Bcrypt bidez gordetzen dira, gatza propioa duen hash motela: datu‑basean sarbidea izanda ere ezin dira irakurri.
- Identifikatzaileak
- Web‑helbideetan agertzen diren barne zenbakiak AES‑256rekin eta aplikazioaren eremu bakoitzerako gako desberdinarekin zifratuta doaz, asmatu edo sistematikoki arakatu ez daitezen.
- Saioa eta formularioak
- HttpOnly, SameSite eta Secure cookieak; saio‑identifikatzailea berritu egiten da sartzean. Formulario eta eskaera bakoitzak ordubetero aldatzen den CSRF token bat darama.
- Saiakerak
- Lehenetsita, 15 minutuan bost saio‑sarrera huts eginez gero kontua blokeatu egiten da. Egiaztapen‑kodeek, bozketa‑estekek eta aktak publikoki egiaztatzeko sistemak ere saiakera‑muga dute.
Badakigu bozkatu duzula. Inoiz ez zer bozkatu duzun.
Laburbilduz: Behin zure botoa erregistratuta, ez du ezer lotzen zure identitatearekin, eta inork ezin du bi aldiz bozkatu, ezta bide desberdinetatik ere.
Korrelazioa botoa ematean desegiten da.
Nortasuna ↔ edukia korrelazioa suntsitu egiten da igortzerakoan. Taula bereiziak, gako korrelazionagarririk gabe. Behin botoa erregistratuta, datu-basean sarbide osoa duen administratzaile batek ere ezin du berreraiki nork zer bozkatu zuen.
Pertsona bakoitzeko boto bat, edozein bidetatik sarrita ere.
Bozkatu daiteke erabiltzaile-izen eta pasahitzarekin sartuta, erabilera bakarreko esteka pertsonal batekin edo aurrez aurreko mahaian. Hiru bideek parte-hartzea erregistro berean markatzen dute; erregistro horrek pertsona eta bozketa bakoitzeko sarrera bakarra onartzen du: bide batetik bozkatu duenak ezin du beste batetik egin. Erregistro horrek dio bozkatu duzula, baina ez zer bozkatu duzun.
Boto bikoitzaren aurkako sistema, erraz azaldua →Xehetasun teknikoa
- Biltegiratzea
- Nork bozkatu duen eta zer bozkatu den taula bereizietan gordetzen dira, elkar lotzen duen giltzarik gabe.
- Emisio-ordena
- Ez da gordetzen: boto-paperak ausazko balio batekin identifikatzen dira, eta, horrela, ezin da bozketaren ordua sarrera-orduarekin gurutzatu.
- Boto bikoitza
- Parte-hartze erregistroan (pertsona + bozketa) murrizketa bakarra, boto-papera gordetzen duen transakzio berean: bi boto aldi berean iristen badira, bakarra sartzen da. Estekaren bidezko bozketa denean, gainera, esteka erabilitako gisa markatzen da transakzio berean.
- Erresguardoa
- Egiaztapen kodea ausazkoa da eta ez du inolako loturarik zure kontuarekin; kodea duenak bakarrik aurki dezake bere boto-paperra.
Hautagaitza bakoitzeko esku-hartzaileak, irakurtzeko soilik diren sarbidearekin.
Laburbilduz: Hautagaitza bakoitzak norbait izan dezake prozesua zuzenean ikusten, ukitu ezin duena.
Gardentasuna ez da amaieran ematen den PDF bat; prozesua gertatzen ari den bitartean begiratu ahal izatea da.
Zaindu nahi duenarentzat irakurketa-soileko sarbidea.
Esku-hartzaileek errolda, parte-hartzea eta itxiera denbora errealean monitorizatzen dituzte, administrazioa ukitu gabe. Hautagaitza bakoitzak bereak izendatu ditzake.
Hautetsontzi presentziala, berme digitalak.
Bozketa presentzial lagundua egiteko, hauteskunde-mahaiak markatzen du nork bozkatu duen, eta gero sartzen dira boto-paperak, inorekin lotu gabe. Bozkaren sekretua pantailatik kanpo ere mantentzen da.
- Identifikazioa Mahaia pertsona erroldan bilatzen du eta markatu egiten du. Une horretatik aurrera ezin du online bozkatu.
- Boto-papera hautetsontzian Bozkatu paperean eta sartu boto-papera hautetsontzi fisikoan.
- Irekiera Amaitzean, mahaia hautetsontzia ireki eta boto-paperak zenbatzen ditu.
- Zenbaketa Boto-paperak banan-banan sartzen dira, botoa eman duenari buruzko daturik gabe.
- Itxiera eta akta Aktak markatutako pertsonak, zenbatutako boto-paperak eta sartutako boto-paperak alderatzen ditu. Bat badatoz, «Bat dator» dio; bestela, mahaiko oharren ondoan seinalatzen du.
Zure datuak Europan daude. Eta hemen geratzen dira.
Laburbilduz: Zure datuak Espainian geratzen dira, zure bozketa egiteko bakarrik erabiltzen dira eta inoiz ez dira saltzen.
Gure zerbitzari guztiak Europar Batasuneko datu-zentroetan daude (Espainia). Hasieratik betetzen dugu erabat DBEO: zure bozketetako datuak —botoak, errolda eta partaideak— Europako Esparru Ekonomikotik kanpora transferitu gabe eta hirugarrenik gabe prozesatzen dira. Letra txikirik gabe eta ustekaberik gabe.
RGPDarekin bat
Prozesu hauteskorderako ezinbestekoak diren datuak baino ez ditugu tratatzen, oinarri juridiko argiarekin eta kontserbazio epe zehaztuekin.
EEEtik kanpora transferentziarik ez
Bozketako datuak ez dira Europako Esparru Ekonomikotik irteten. (Google edo Microsoft kontuarekin identifikatzea aukeratzen baduzu, autentifikazio hori haien bidez egiten da.)
Inoiz ez ditugu zure datuak saltzen
Publizitaterik gabe, profilaketarik gabe eta hirugarrenei lagatzerik gabe. Zure errolda eta zure emaitzak zureak dira — eta zureak bakarrik. Kitto.
Inongo bozketa sistemak ez du dena babesten.
Hobe dugu argi esatea. Betetzen ez den bermea okerragoa da inolakorik ez eskaintzea baino.
| Arriskua | Estaltzen du? | Nola |
|---|---|---|
| Norbaitek boto bat aldatzea bozketa itxi ondoren | Bai | Zuhaitzaren erroa denbora-zigilu batekin zigilatzen da; edonork berriz kalkulatu eta bat datorren ikus dezake. |
| Zure botoa zenbatu ez izatea | Bai | Egiaztapen kodearekin egiaztatzen duzu zure boto-paperra zenbaketan dagoela, eman zenuen bezalaxe. |
| Norbaitek bitan bozkatu izatea | Bai | Pertsona bakoitzak erabilera bakarreko sarbidea du, bozkatu orduko agortzen dena. |
| Behin botoa erregistratuta, zure identitatea harekin lotzea | Bai | Banaka gordetzen dira, lotuko dituen gakorik gabe, eta bozkatu zen ordenarik gabe. |
| Bozkatzeko unean zerbitzarian gertatzen dena | Zati batean | Bozketa irekita dagoen bitartean zerbitzaria kontrolatzen duenak hauteslea eta boto-paperra elkartu ahal lituzke, erregistratu aurretik. Horregatik, plataforma ustiatzen duenaren aurreko isilpekotasuna gure baldintzetako konpromisoa da; antolakundearen eta hirugarrenen aurrean, berriz, bai, berme teknikoa da. |
| Norbaitek zure sarbide pertsonala erabiltzea | Zati batean | Sarbidea erabilera bakarrekoa da, baina norbaitek zure posta elektronikoan edo mugikorrean sartzen bada zu baino lehen, erabili egin dezake. Babestu biak, eta jakinarazi antolakundeari espero ez zenuen sarbide-mezu bat jasotzen baduzu. |
| Nork zuen bozkatzeko eskubidea | Ez | Errolda antolakundeak erabakitzen du. Esku-hartzaileek bozketa ireki aurretik berrikusi dezakete. |
| Sistemara inoiz ez iritsi zen boto bat | Ez | Erregistratutakoa eta zigilatutakoa alderatzen dira: gorde ez den zerbaitek ez du hutsune ikusgarririk uzten. |
| Etxetik bozkatzen ari zaren bitartean norbaitek zu presionatzea | Ez | Urrutiko inongo botok ez du hori saihesten. Zure prozesuan arrisku bada, konbinatu online bozketa eta aurrez aurreko hautetsontzia. |
| Zure gailua kutsatuta egotea | Ez | Zure gailuaren araberakoa da: bozkatu eguneratuta dagoen gailu batetik. |
Zure hauteskunde-prozesua, babestuta lehen bototik bertatik.
Aukeratu hurrengo urratsa.